ویژگیهای چوب عناب

http://sokootcraft.ir/ax/chobha/IMG_1897.JPG

عناب
به فارسی عناب و در کتب مختلف فارسی و طب سنتی با نام های عناب ، تبرخون ، شیلانه ، سیلانه ، شیلانک و در گیلان ( اون ‏ناف دار) ، آلمه آغاجی ، عناب آغاجی ، سیب کوهی ، سنجد جیلان شناخته می شود‎ .‎
به فرانسوی میوه آن را‎ Jujube ‎و درخت آن را‎ Jujubier ‎و به انگلیسی‎ Jujube tree ‎وchinese date ‎گویند‎ .

گیاهی است از خانواده‎ Rhamnaceae
نام علمی آن‎ Zizyphus jujube mill
مترادف آن‎ Zizyphus vulgaris lam ‎و‎ Rhamnus zizyphus l. ‎و‎ Zizyphus sativa Gaert ‎می باشد‎.‎
‎ ‎گونه‎ Z.vulgaris ‎دررای دو واریته می باشدیکی‎ Z.vulgaris lam V.inermis Bge ‎و دیگری‎ Z.vulgaris lam.var ‎spinosus Bge .( 8‎و۹‏‎)

مشخصات گیاه شناسی‎ :‎
عناب درختی است کوتاه ، بلندی آن ۲ تا ۸ متر که گاهی تا ۱۲ متر هم می رسد و بسیار مقاوم به خشکی می باشد . واریته ای ‏از آن تیغ دار و واریته ای از آن بدون تیغ می باشد . برگهای آن زیبا ، کوچک ، بی کرک ، شفاف متناوب و واقع در دو طرف ‏شاخه ها ، دندانه دار ، شامل سه رگبر گ طوری است در دو طرف هر دمبرگ در روی هر ساقه ، زایده هایی به شکل خارهای ‏محکم و تیزی میروید ، سپس چوبی شده و به طور دائمی در روی شاخه ها باقی می ماند . گلهای کوچک با دمگل کوتاه به رنگ ‏سبز مایل به زرد و مجتمع به صورت دسته هایی کوچک در کنار برگها دارد ، دارای ۵ گلبرگ ریز ، جدا و ۵ پرچم و مادگی دو ‏برچه ای است‎.
میوه اش که عناب نامیده می شود به صورت شفت به رنگ مایل به قرمز ، شفاف‎ (‎پس از رسیدن) به بزرگی یک زیتون و ‏خوراکی است بوی آن ضعیف و طعمش لعابی و کمی شیرین و مطبوع است . میوه واریته وحشی و تیغ دار آن خیلی ترش و ‏قابض است و میوه بی تیغ اهلی آن کمی قایض و ترش است ولی از هر دو نوع در موارد مشابه دارویی استفاده می شود. حدود ‏‏۴۰ نوع ازجنس‎ Zizyphus ‎وجود دارد که همگی دیپلوئید بوده و دارای ۲۴ کروموزوم می باشند‎ .
پوست تنه درخت عناب ناصاف ، چوب آن محکم و به رنگ قهوه ای است . شاخه های جوان آن در ابتدا سبز تیره هستندو بعد به ‏رنگ قرمز تیره تبدیل می شوند‎ . ‎هسته میوه عناب سخت واستخوانی می باشد. به میوه خشک عناب، خرمای چینی‎(chinese ‎date) ‎نیز می گویند. تنه درخت جوان سرخ مایل به زرد می باشد، در بهار و تابستان با رنگ برگها که سبز روشن است به ویژه ‏هنگامی که میوه اش می رسد چشم انداز بسیار زیبایی دارد . (۹و۶و۱‏‎)
ترکیب شیمیایی عناب‎
عناب دارای لعاب فراوان و حدود ۵% مواد پروتئینی و ۴% مواد قندی و مقدار زیادی ویتامین‎ c ‎و املاح میباشد در هسته عناب ‏آلکالوئید وجود ندارد . روغن آن دارای اولئیک اسید و لینولئیک اسید ، پالمتیک اسید و فیتوسترول است‎ .
در گزارش دیگری آمده است که در هر ۱۰۰ گرم قسمت قابل خوردن خام میوه عناب در حدود ۶۹ میلیگرم ویتامین‎ c ‎وجود دارد ‏‏. عصاره آبی چوب آن دارای یک ماده متبلور به نام اسید زیزیفیک‏‎ ( ac. Zizyphiqe ) ‎ویک تانن بنام اسید ‏زیزیفوتانیکac.zizyphotanniqur)) ‎است . این تانن در میوه عناب نیز مشخص شده است . عناب دارای مقدار زیادی ‏موسیلاژ ، اسید مالیک و اسید سیتریک می باشد ‏‎.(‎‏۶و۹و۵‏‎)‎
Zizyphus‏ گونه های مختلف
Zizyphus jujube‏۱- ‏‎
عناب معمولی که درخت آن آسیا و آفریقا کشت می شود . بلندیش میانه است و برای تهیه میوه آن را کشت می کنند‎.
این درخت در آفریقا می روید و کمی کوچکتر از درخت عناب معمولی است‎ Z.lotus‏۲-‏‎
‏ درختی است که در آرژانتین دیده می شود ‏Z.mistol‏۳-‏‎
درخت عناب بومی سرزمین برزیل است‎ Z.joazeiro‏۴- ‏‎
درخت عنابی است که تا ۸ متر بلندی دارد بیشتر برای تولید چوب پرورش داده می شود . میوه اش استفاده های ‏‎ ‎‏ ‏Z.sativa-5‎‏ ‏غذایی و دارویی دارد . هسته میوه سخت و مانند هسته زیتون است از میوه آن مربا و کمپوت می سازند که همان خواص شربت ‏و جوشانده آن را داراست‎ .
موطن این درخت کشور مالزی است‎ Z.calophylla-.6
بیشتر در نواحی جنوبی ایران از ایران شهر تا خوزستان ، کرمان ، بندر عباس و خرم آباد می روید . میوه ‏Z.spina – Christi-‎‎۷‎‏ اش خوراکی ، به اندازه زالزالک ، نارنجی رنگ است و شیرین مزه می باشد .سر شوی صدر ساییده برگ آن می باشد و در ‏جنوب ایران به درخت کنار موسوم است‎ .
دارای برگهای تیره و براق است گلهای آن به رنگ آبی سیر ، سرخ یا سفید است و خوشه های یاس مانند دارد‎ Z.cyaneus-8.
‏ گونه ای دیگر از عناب است که برگهایش خاکستری سبز و بخش زیرین برگ مخملی سفید است . انواع دو ‏Z.island myrtle-‎‎۹‎‏ رگه این گیاه که گاهی بسیار زیباست شناخته شده است‎ .
‎ ‎که در فارسی به آن دره می گویند ، برای برگهای تخم مرغی و نوک تیز و میوه اش اشتها آور و مقوی معده ‏‎ ‎Z.nummularia- ‎است